Türkiye 2026-2030 Yapay Zekâ Planı: 1 Trilyon Lira Değerinde Devrim
Haziran 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle Türkiye’nin 2026‑2030 Yapay Zekâ Eylem Planı resmi olarak yürürlüğe girdi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinasyonunda kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katkısıyla hazırlandı. Planın dört temel ekseni “Fark Et”, “İstifade Et”, “Üret” ve “Yönet” olarak tanımlandı, her eksenin altında dört eylem yer alıyor, toplam 16 öncelikli eylemle 1 trilyon lira’lık ekonomik değer hedefleniyor. Bakan Mehmet Fatih Kacır, “Türkiye’nin yapay zekâ dönüşümü seyircisi değil, öncülerinden” olacağını söyledi, güvenilir ürün ve hizmet üretiminde stratejik çözümleri ölçeklendirmeyi vurguladı.
Planın ilk aşamasında e‑Devlet ile entegre bir yapay zeka değerlendirme sistemi kurulması hedefleniyor; vatandaşlar bu sistem üzerinden okuryazarlık seviyelerini ölçebilecek ve kendilerine uygun eğitim programlarına yönlendirilecek. İlk 12 ayda 1,5 milyon, iki yıl içinde toplam 5 milyon kişinin Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı’nı tamamlaması planlanıyor. 81 ilde düzenlenecek atölyelerle desteklenen programda ilk altı ayda en az 1.000 eğiticinin yetiştirilmesi öngörülüyor.
İnsan kaynağı tarafında 2027 sonuna kadar 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor. Aynı dönemde en az 50 üniversitede temel yapay zekâ derslerinin müfredata alınması ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye’de araştırma, eğitim veya girişim faaliyetlerine katılması planlanıyor. Veri ekosisteminde ise en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi’nde makine tarafından okunabilir biçimde yayımlanması amaçlanıyor, bu setlerin 100’ü API üzerinden düzenli erişime açılacak.
Altyapı hedeflerinin merkezinde ulusal yapay zekâ hesaplama omurgası yer alıyor. 2030 yılına kadar Türkiye’nin yapay zekâ ve veri merkezi kurulu gücünün en az 1 GW’a çıkarılması, 1 exabayt depolama kapasitesi, 100 Tb/s ulusal omurga bağlantısı ve yıllık 10 TWh düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması hedefleniyor. Veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi de planlanıyor. “Herkes İçin GPU” programıyla girişimlere, KOBİ’lere ve araştırmacılara hesaplama kaynağı sağlanacak; ilk fazda yılda en az 2 milyon GPU‑saat kredi tahsis edilmesi, 2028 sonuna kadar ise yıllık 20 milyon GPU‑saate çıkarılması planlanıyor.
Toplam kamu yatırım programı bütçesinin en az yüzde 2’sinin yapay zekâ projelerine ayrılması öngörülürken, ilk 12 ayda 10 bakanlıkta en az 30 pilot uygulamanın başlatılması hedefleniyor. E‑Devlet üzerinden beş yapay zekâ destekli vatandaş hizmetinin pilotlanarak ölçeklendirilmesi de planın bir parçası. Tek aşamalı finansman yapısı ile Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar TL, Yapay Zekâ Büyüme Fonu üzerinden 15 milyar TL kaynak sağlanacak; bu fonlarla en az 20 yapay zekâ girişiminin Seri A, B veya ölçeklenme yatırımlarına katkı sağlaması amaçlanıyor.
Fiziksel yapay zekâ ve robotik alanında otonom sürüş, insansı robotlar, üretim hatları, tarım robotları, sağlık destek sistemleri ve afet teknolojileri öncelikli alanlar olarak sıralanıyor. Türkiye’nin 2030’a kadar bu alanda en az beş ihracat veya ortak geliştirme anlaşması imzalaması planlanıyor. Türk Devletleri Teşkilatı üyeleriyle Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayacak ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilmesi de hedefler arasında; modelin ilk sürümünün 2027 sonuna kadar üretim ortamına alınması öngörülüyor.
Yüksek etkili yapay zekâ sistemleri için finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon başta olmak üzere en az beş öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kurulacak; algoritmik etki değerlendirmesi, model kartları ve güvenlik testleri uygulanacak. Planın uygulanması Ulusal Yapay Zekâ Kurulu tarafından izlenecek, kurumların hedef, bütçe ve takvim performansı kamuya açık bir ilerleme portalında yayımlanacak; ilk ilerleme raporu planın yayımlanmasından itibaren 12 ay içinde açıklanacak, sonraki raporlar ise yıllık olarak tekrarlanacak.
Bakalım bu devasa plan, Türkiye’yi yapay zekâ sahnesinde nasıl bir lider konumuna taşıyacak?
Kaynak: Orijinal Haber
