Örümcek Fobisi: Korkunun Kısa Bir Hikayesi
Korku duygu, insanın hayatta kalmasını sağlayan bir mekanizma. Art Images via Getty Images’ta, bir evin oturma odasında zemin üzerinde aniden koşan örümcek sahnesi, bize bu duygunun ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Evde ydi, gözlerimiz örümceğe konurken kalp atışı artıyor, ama bu örümcek çoğu zaman sadece küçük bir tehlike taşıyor. Örümcek ısırığından ölüm sayısı yılda 10’dan az, ama yine de biz, örümcek fobisi olanlar, uyuyamıyoruz. Bu fobiler, günlük yaşantımızda bize ciddi zarar veremeyecek bir şeyi korkmakla sınırlı değil, daha fazla psikolojik baskı yaratıyor.
ABD’de Rutgers Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Vanessa LoBue, korkunun hayati bir duygu olduğunu vurguluyor. “Korku bizi potansiyel tehlikelerden korur,” diyor. LoBue’ye göre, kökeni olmayan fobiler, aşırı ve yaşamı felç edici hale geldiğinde fobi olarak tanımlanabilir. Örneğin, yılanlar ve örümcekler, İngiltere’de çoğu zaman tehlike oluşturmaz, ama yine de insanlar bu canlıları korkudan kaçınıyor. Bu durum, korkunun tehditle orantısız olduğunu gösteriyor, ama aynı zamanda kültürel faktörlerin de etkisi var.
Macaristan’ın Pécs Üniversitesi’nden András Zsidó, fobilerin günlük yaşantıyı engellediğinde bir fobi olduğunu belirtiyor. “Korku, sürekli bir değişken olarak görülebilir,” diyor. Zsidó, kentleşme ile biyofobilerin yaygınlığının artığını araştırmış. Şehirde yaşayanlar, doğa ile daha az temas ettiklerinden örümcek gibi canlılardan daha çok korkuyor. Bu, evde ydi, ki doğa ile etkileşim arttıkça korku seviyesinin düşeceği anlamına geliyor.
Avusturya’nın Viyana Üniversitesi’nden Stefanie Hoehl, bebeklerin göz bebeklerinin örümcek ve yılan gördüğünde genişlediğini rapor etti. Göz bebeklerinin genişlemesi, kalp atış hızının artması ve kan basıncının yükselmesiyle birlikte, noradrenalin sisteminin aktivasyonu ile bağlantılı. Hoerl, doğuştan gelen korkuların olmadığını, çevremizdeki şeyleri daha hızlı algıladığımızı söylüyor. Örneğin, yılan ve örümcekler “garip” görünür, bu da çocukların doğal tepkisini etkiler.
LoBue, fobilerini öğrenme sürecinin, doğrudan olumsuz deneyimlerin yanı sıra başkalarının tepkilerinin de etkisiyle hızlandığını belirtiyor. “Annenin ‘bu kötü’ demesi, korkunun derinleşmesini hızlandırır,” diyor. Hoehl’e göre, bu durum nesilden nesile geçebilen bir öğrenme süreci oluşturur. Popüler kültürde, filmler ve kitaplar, örümcek ve yılan fobilerini pekiştiriyor; “Filmlere bakın, kitaplara bakın” diye diyor.
Çevresel faktörler de önemli. Zsidó’nun araştırması, kentleşme oranının arttıkça biyofobilerin yaygınlaşacağını gösteriyor. Şehirde daha az doğa deneyimi, örümcek ve yılan fobisinin artmasına yol açıyor. Bu nedenle, halk, örümcek gördüğünde “evde ydi, panik” hissediyor. Fobileri yenmek için, küçük adımlarla maruz kalma öneriliyor. Fotoğraflara bakmak, olumlu gerçekleri öğrenmek, ardından şunu yaparak zamanla maruz kalmayı artırmak gerekiyor.
Eğer fobiniz günlük yaşamınızı büyük ölçüde etkiliyorsa, profesyonel yardım almak akıllıca. Ancak, çoğu insan, kendini maruz bırakma ile bu korkuyu yenebileceğini düşünüyor. “Korku bir savunma mekanizmasıdır, ama kontrol edilebilir,” diyor LoBue.
Kaynak: Orijinal Haber
