Türkiye’de HPV Aşısı Ücretsiz Olacak mı? Bilim Kurulu Kararı Bekleniyor
Sokaklardan gelen haber, 15 Ağustos’ta Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun konusmasıyla başladı. Bakan, HPV aşısının ulusal aşı programına dahil edilmesi için bilimsel değerlendirmelerin hâlâ sürdüğünü söyledi. Fakat bazı bilim insanları, Türkiye’de ulusal HPV aşılamasına gerek olmadığını iddia ediyor.
Bakan, Türkiye’nin yaygın HPV taraması yaptığını vurguladı. “Bizim HPV oranlarımız, kanser oranlarımız, kanser yapma oranlarımız farklı. Bizim HPV profilimiz de farklı,” dedi. Bu söz, DSÖ’nün rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma stratejisinin temel unsurlarından biri olarak gördüğü aşıya dair tartışmaya ışık tuttu.
DSÖ, özellikle 9-14 yaşındaki kız çocuklarının aşılanmasının yüksek derecede etkili olduğunu belirtiyor. Dokuz valanlı aşının HPV-16 ve HPV-18 tiplerine karşı koruma sağladığı, dünya genelinde rahim ağzı kanserinin yaklaşık %76’sına karşı koruma sunduğu akırtıldı.
TBB, aşının herkese ücretsiz uygulanacak şekilde ulusal aşı takvimine alınmasını talep ediyor. BBC Türkçe’ye konuşan TTB Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu Yürütme Üyesi Dr. Ayşe Gültekingil, Bakan Memişoğlu’nun açıklamasının dayandığı bilimsel verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söyledi. Gültekingil, “Türkiye’de Jinekoloji Derneği’nin de verdiği rakamlara göre kansere neden olan, onkojenik dediğimiz HPV-16 ve HPV-18 Türkiye’de de en yaygın türler. Yaklaşık yüzde 70 oranında bunlar görülüyor. Dolayısıyla ‘Türkiye’deki türler farklı, o yüzden aşılamaya gerek yok’ argümanını destekleyecek bir bilimsel literatür yok.” dedi.
2022 yılından beri aşı ücretsiz tartışması sürüyor. Dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, belirlenen bir grupla HPV aşılamasına başlanacağını, kapsamın daha sonra kademeli genişletileceğini söylemişti. Haziran 2025’te ise mevcut Bakan Memişoğlu, 2025 sonundan itibaren ücretsiz uygulanacağını, özellikle 13 yaşındaki çocukların ve 15 yaş üzerindeki isteyenlerin aşılanacağını duyurdu. Fakat program henüz başlatılmadı.
Şubat 2026’da TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu’nda Bakan, 2025 yılında yaklaşık 1.76 milyon HPV taraması yapıldığını ve tip dağılımının incelendiğini belirtti. Bilim Kurulu üyelerinin bir kısmı aşının programa alınmasını desteklerken, bir kısmı ise gerekli olmadığını savunuyor. Kurul henüz ortak karara varamadı.
Hacettepe Üniversitesi’nin 2009 araştırması, HPV pozitif kanser vakalarının %75.4’ünden HPV-16 ve HPV-18’in sorumlu olduğunu gösterdi. DSÖ’nün 2026 güncellediği veriye göre, HPV-16 ve HPV-18 dünya genelinde rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %76’sinden sorumlu.
Türkiye’de bazı belediyeler ücretsiz aşı programları başlattı. Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB), Ekim 2024’te sosyal yardım alan 9-30 yaş arası kadınlara ve kız çocuklarına ücretsiz HPV aşısı uyguluyor. Şubat 2026’ya kadar yaklaşık 5 bin doz aşı yapıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Mayıs 2024’te sosyal yardım alan 9-26 yaş grubuna ücretsiz aşı başlattı. İzmir Büyükşehir Belediyesi ise Aralık 2024’ten itibaren sosyal destek sisteminde bulunan 18-26 yaş kadınlara üç doz ücretsiz aşı uygulamaya başladı.
TBB, sadece aşının takvime alınmasını değil, kamu tarafından karşılanmasını da talep ediyor. Gültekin, “Bugünkü ekonomik koşullarda pek çok kişinin bu aşıyı karşılaması kolay değil. Ücretin aşılama oranlarında sosyoekonomik eşitsizlik yaratabileceğini savunuyoruz.”
The Lancet’te yayımlanan araştırma, HPV aşısının rahim ağzı kanseri ölümlerini önemli ölçüde azalttığını gösteriyor. İngiltere’de 2020-2024 döneminde 20-24 yaş grubunda ölüm kaydedilmedi; bu yaş grubunda beklenen ölüm sayısı 23’e kadar çıkabilirdi.
Bakan, Türkiye’nin yaygın tarama programını vurguladı. DSÖ, tarama ile aşılamayı birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan uygulamalar olarak tanımlıyor. DSÖ, kız çocuklarının %90’ının 15 yaşına kadar aşılanmasını, kadınların %70’inin 35-45 yaşında taranmasını, kanser öncesi lezyon veya kanser saptanan kadınların %90’ının tedaviye ulaşmasını hedefliyor.
Bakalım ileride aşı programı ne zaman hayata geçer?
Kaynak: Orijinal Haber
